31.01.2026
Ocak 2026 boyunca Şanlıurfa il merkezi ile Suruç ve Viranşehir ilçelerinde; Rojava olarak adlandırılan Suriye’nin kuzey bölgelerinde yaşanan gelişmeler ile Halep’te Kürt mahallelerine yönelik saldırıların protesto edilmesi amacıyla çeşitli yürüyüş ve basın açıklamaları gerçekleştirilmiştir. Söz konusu eylemlere yönelik kolluk kuvvetleri tarafından müdahalelerde bulunulduğu, bu müdahaleler sırasında orantısız güç kullanıldığı, çok sayıda kişinin gözaltına alındığı ve işkence ile kötü muamele iddialarının tarafımıza yansıdığı tespit edilmiştir. 08.01.2026 tarihinde Şanlıurfa’nın Suruç ilçesinde Halep’te Kürt mahallelerine yönelik saldırıların protesto edilmesi amacıyla düzenlenen eyleme kolluk kuvvetleri tarafından müdahale edilmiştir. DEM Parti Suruç İlçe Binası önünde toplanan ve yürüyüş yapmak isteyen kitleye izin verilmediği, sokakların kalkanlarla kapatıldığı, müdahale sırasında çok sayıda kişinin darp edildiği aktarılmıştır. 10.01.2026 tarihinde Suruç ilçesinde gerçekleştirilen protestolara katıldığı gerekçesiyle Yakınlarını Kaybeden Ailelerle Yardımlaşma Derneği (KATDER) Eş Başkanı bir kişi gözaltına alınmış, 11.01.2026 tarihinde sevk edildiği Sulh Ceza Hâkimliği tarafından tutuklanmıştır. Aynı süreçte bir kişi hakkında daha gözaltı kararı çıkarıldığı bildirilmiştir. 19.01.2026 tarihinde Şanlıurfa il merkezinde Demokratik Kurumlar Platformu tarafından basın açıklaması gerçekleştirilmiştir. Basın açıklamasının ardından yürüyüş yapmak isteyen gruba kolluk kuvvetleri tarafından izin verilmemiş, yürüyüşün “yasal olmadığı” yönünde uyarılar yapılmıştır. Uyarılara rağmen yürüyüşte ısrar edilmesi üzerine kolluk kuvvetleri müdahalede bulunmuştur. Müdahale sırasında İnsan Hakları Derneği (İHD) Şanlıurfa Şubesi yöneticisi Avukat Celal Doğan’ın da aralarında bulunduğu iki kişi gözaltına alınmış, her iki kişinin de gözaltı sırasında darp edildikleri, tekme ve yumrukla şiddete maruz kaldıkları tarafımıza aktarılmıştır. Bu hususlar tutanak altına alınmıştır. 21.01.2026 tarihinde Viranşehir ilçesinde düzenlenen protestoya kolluk kuvvetleri tarafından müdahale edilmiş, yürüyüşün ardından alandan ayrılan kitleye gaz bombalarıyla müdahale edilmiştir. Müdahale sırasında 8 kişi gözaltına alınmıştır. Aynı protesto kapsamında, aralarında üç çocuğun da bulunduğu toplam 9 kişinin gözaltına alındığı; bu kişilerden 5’inin tutuklandığı, çocuklar hakkında ise adli kontrol tedbiri uygulandığı bildirilmiştir. Bu protestoya ilişkin gözaltına alınan bir kadının, iki buçuk aylık emzirilen bebeğinin bulunmasına rağmen, gözaltı sürecinde anne ile bebeğin uzun süre bir arada tutulmadığı aktarılmıştır. Anne önce Viranşehir Emniyet Müdürlüğü’ne, ardından Şanlıurfa Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü’ne götürülmüş; bebeğin yalnızca düzensiz ve kısa aralıklarla emzirilebildiği bildirilmiştir. Biberon ve mama kabul etmeyen bebeğin, 22.01.2026 tarihinden itibaren düzenli anne sütüne erişemediği, son olarak 22.01.2026 akşam saatlerinde emzirilebildiği ve sonrasında uzun süre aç kaldığı tarafımıza aktarılmıştır. Anne, 23.01.2026 tarihinde sevk edildiği Sulh Ceza Hâkimliği tarafından ev hapsi şeklinde adli kontrol tedbiriyle serbest bırakılmıştır. 22.01.2026 tarihinde Suruç ilçesinde düzenlenen protestoya kolluk kuvvetleri tarafından göz yaşartıcı kimyasal ajan, plastik mermi ve tazyikli su kullanılarak müdahale edilmiştir. Müdahale sonucunda biri çocuk olmak üzere 7 kişi gözaltına alınmıştır. Müdahale sırasında bir kişinin yüzüne isabet eden plastik mermi nedeniyle yaralandığı, protestoyu takip eden bir gazetecinin de yaralandığı bildirilmiştir. Gözaltına alınan ve biri çocuk olan toplam 7 kişi, sevk edildikleri Sulh Ceza Hâkimlikleri tarafından tutuklanmıştır.Suruç ilçesinde gerçekleştirilen bu müdahale kapsamında gözaltına alınan kişilerin, Emniyet Müdürlüğü’nde tutuldukları süre boyunca yemek ve su verilmediğini, işkence ve diğer kötü muamele uygulamalarına maruz kaldıklarını beyan ettikleri tarafımıza aktarılmıştır. 22.01.2026 tarihinde Avukat Ahmet Taş, Av. Ayşe Şehriban Demirel ve Av. Dicle Aksu tarafından gözaltına alınan kişilerle görüşme yapılmış; işkence ve kötü muamele iddiaları tutanak altına alınmıştır. Gözaltına alınan kişilerin saat 15.00’ten itibaren su ve yemek verilmediğini aktardıkları, avukatlar tarafından yapılan taleplerin Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü tarafından reddedildiği bildirilmiştir. Yine 22.01.2026 tarihinde Suruç ilçesinde gerçekleştirilen yürüyüşe herhangi bir uyarı yapılmaksızın kolluk kuvvetleri tarafından müdahale edildiği, kullanılan plastik merminin bir kişinin gözüne isabet etmesi sonucu ağır yaralanma meydana geldiği, yaralanan kişinin hastanede tedavisinin sürdüğü ve gözünü kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu tarafımıza aktarılmıştır. 22.01.2026 tarihinde Şanlıurfa Valiliği tarafından il sınırları içerisinde her türlü toplantı, gösteri yürüyüşü ve protesto eylemi 23–25 Ocak 2026 tarihleri arasında yasaklanmış; 26.01.2026 tarihinde yapılan ikinci bir açıklama ile bu yasak 27–31 Ocak 2026 tarihleri arasında il merkezi ve tüm ilçeleri kapsayacak şekilde genişletilmiştir. 23.01.2026 tarihinde Suruç ilçesinde gözaltına alınan 7 kişi, hastane sevkleri sırasında ters kelepçe ile götürüldüklerini aktarmıştır. Muhsin Aydoğdu, başının merdiven demirliğine vurulduğunu ve kollarının “Filistin askısı” şeklinde zorlandığını beyan etmiştir. Beritan Aksu da benzer işkence iddialarında bulunmuş, yol boyunca hakaretlere maruz kaldıklarını aktarmıştır. Bu işkence iddiaları tutanak altına alınmıştır. Yapılan görüşmeler ve başvurular neticesinde; Şanlıurfa il merkezi ile Suruç ve Viranşehir ilçelerinde Ocak 2026 boyunca gerçekleştirilen protestolara yönelik en az 4 ayrı kolluk müdahalesi gerçekleştiği tespit edilmiştir. Bu süreçte en az 20 kişi gözaltına alınmış, gözaltına alınanlardan aralarında 1 çocuğun da bulunduğu en az 13 kişi tutuklanmış, 1 kadın hakkında ev hapsi şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanmış, en az 3 çocuk hakkında adli kontrol kararı verilmiştir. Gözaltına alınan kişilerden en az 10’unun yakalama ve gözaltı süreçlerinde işkence ve kötü muameleye maruz kaldığını beyan ettiği; bu beyanlarda darp, boğaz sıkma, ters kelepçe, uzun süre kelepçeli bekletme, tehdit ve sağlık hizmetine erişimin engellenmesi gibi uygulamaların yer aldığı tespit edilmiştir. Gözaltı süreçlerinden çocukların ve emzirilen bebeği bulunan bir kadının doğrudan etkilendiği; protestolar sırasında bir gazetecinin yaralandığı ve basın faaliyetlerinin engellendiği belirlenmiştir.Yapılan başvurular, mağdur ve tanık beyanları, avukat görüşmeleri, tutanaklar ve saha gözlemleri birlikte değerlendirildiğinde; Şanlıurfa il merkezi ile Suruç ve Viranşehir ilçelerinde Ocak 2026 boyunca gerçekleştirilen kolluk müdahaleleri ve gözaltı uygulamalarının, işkence ve kötü muamele yasağının ihlali, keyfi gözaltı ve tutuklamalar, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının engellenmesi, ifade özgürlüğünün kısıtlanması, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının ihlali, sağlık hakkı ve savunma hakkına erişimin engellenmesi başta olmak üzere, Anayasa ve tarafı olunan uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmış birçok temel hak ve özgürlüğün ihlaline yol açtığı tespit edilmiştir. Özellikle orantısız güç kullanımı, gözaltı süreçlerinde işkence ve kötü muamele iddiaları, çocukların ve emzirilen bebeği bulunan bir kadının gözaltı koşullarından olumsuz etkilenmesi, sağlık hizmetlerine zamanında erişimin sağlanmaması ve avukatların görevlerini yerine getirmelerinin fiilen engellenmesi, söz konusu ihlallerin sistematik ve ağır nitelikte olduğunu göstermektedir.
İnsan hak ve onurunu, özgürlüğü ve hukuku koruma görevi kapsamında ÖHD Urfa Şubesi, yaşanan işkence ve kötü muamele iddialarının görünür kılınması ve belgelenmesi amacıyla bu raporu düzenlemiştir.
Rapor:
https://ozgurlukicinhukukcular.org/Rojava-Protestolarindaki-iskence-ve-Kotu-Muamele-ile-Diger-Hak-ihlalleri-Hakkinda-Rapor.pdf
